• JEVREJSKI KULTURNI CENTAR "ARIE LIVNE"
    Jewish Cultural Center "Arie Livne"
  • SINAGOGA "ILONA VAJS"
    Illona Weiss Synagogue
  • MULTIMEDIJALNA SALA
    Conference room
ponedeljak, 12 oktobar 2015 20:31

Anatomija zaborava

Autor
ocijeni
(1 glas)

U organizaciji JU Narodna i univerzitetska biblioteka Republike Srpske i Jevrejskog kulturnog centra „Arie Livne“ je 8.oktobra ove godine otvorena izložba pod nazivom „Anatomija zaborava“ čiji su autori bibliotekari, Vesna Šmulja, Spomenka Kuzmanović i Ljubica Milekić. Nastala je na osnovu gradje Muzeja žrtava genocida iz Beograda, Muzeja revolucije na Mrakovici, Muzeja Kozara iz Prijedora, Muzeja Republike Srpske i Arhiva Republike Srpske iz Banja Luke, Srpskog nacionalnog društva „Prebilovci“ iz Beograda, Udruženja potomaka i poštovalaca žrtava kompleksa logora smrti NDH Gospić-Jadovno-Pag iz Banja Luke i Narodne biblioteke Srbije iz Beograda. Posvećena je stradanju civila na teritoriji Nezavisne države Hrvatske u Drugom svjetskom ratu.

ŽRTVE SU BILI LJUDI A NE BROJEVI

001Ono što izložbu čini specifičnom u odnosu na druge izložbe sa istom tematikom je to što su autori ovog puta, ne istoričari, već bibliotekari. To je učinilo da ova izložba izgleda drugačije u odnosu na one na koje je publika navikla. „ Nije u pitanju prigodna izložba. Ovo je njena peta po redu postavka. Koncept prigodne izložbe je napušten na početku, jer smo shvatili da radimo izložbu koja će biti pokretna, aktivna, putujuća, pa su i struktura izložbe i materijl koji je korišten pri izradi prilagodjeni svakom prostoru“, pojasnila je Šmulja. 

Imajući u vidu da su autori bibliotekari, ispoštovan je njen istorijski i dokumentarni koncept sa jedne strane, a sa druge strane, ono što je netipično za istoriografski metod, jeste činjenica da su autori prikazali žrtve kao ljude. 

„ Govorili smo o ljudima, a ne brojevima. Oni nisu bili samo neki broj na spisku već osobe koje su nekom bile otac, majka, sestra, brat, komšija. Prije nego što su na monstrozan način iščupani iz života, oni su bili samo ljudi, a njihova jedina krivica je bila identitet. Posvetili smo pažnju riječima i više nego što je to uobičajeno za izložbe. Predočavajući tekstove zakonskih odredbi smo pokazali kako je ozakonjen genocid nad Srbima, Jevrejima, Romima u NDH“, pojasnila je Šmulja specifičnost postavke izložbe „Anatomija zaborava“.

Posebnu pažnju su posvetili Jasenovcu i tome kako je decenijama pamćen i kako ga se još uvijek neki sjećaju. No, najpotresniji za posjetioce je svakako onaj dio izložbe posvećen sudbini djece u NDH.

„ U njihovim dječijim životima, igračke izgubljene usput, u nekom zbjegu, kao strašno obećanje onoga što treba da se dogodi, sigurno je bilo najstrašnije što se tada dogodilo. Odvojeni od roditelja, daleko od svega poznatog, mučeni planski, gladju, žedju umirali su u podzemnim tavanima, konjušarnicama logora NDH“. 

003Istoričar i profesor na banjalučkom Filozofskom fakultetu Željko Vujadinović smatra, da je izložba „Anatomija zaborava“ specifična i zato, jer je slika jedne žrtve dovoljna da se sagleda karakter rata u NDH, a i šire. Njegov stav je, da vjerska netrpeljivost nikada nije bila tako ekstremna kao što je to bilo u NDH.

„ Prvi koncentracioni logori se pojavljuju početkom 20.vijeka. Izumili su ih Britanci kada su prve logore formirali u Južnoj Africi u koje su odvodili pripadnike naroda Bura. Bilo je to sredinom 1902.godine. Desetak godina kasnije i pripadnici srpskog naroda su se suočili sa tim fenomenom. Naime, u Prvom svjetskom ratu su bili stradalnici logora u Doboju, Aradu, Nežidu i u drugim mjestima tadašnje Habsburške monarhije. Logori tada nisu imali sva ona obilježja koja će poprimiti u Drugom svjetskom ratu. Logori NDH su bili kopija logora koje je Treći Rajh otvarao početkom Drugog svjetskog rata na prostoru Austrije, Nemačke, Poljske. Svima je zajedničko, bez obzira na istorijski period u kom su nastajali, to što su imali za cilj uništenje ljudskog života“, istorijski je osvrt Vujadinovića.

Podsjetio je na pokušaje pojedinih da se koncentracioni logori i uopšte koncept NDH označi kao produkt jedne slučajnosti, a što je, pojašnjava Vujadinović, posljedica tzv. istorijskog revizionizma. 

„U pojedinim studijama u Njemačkoj taj istorijski revizionizam počiva na tezi, da je NDH i sve ono što se dogadjalo u njoj bila slučajnost. Čak je dobila svoju potpunu i naučnu verifikaciju. No, ona je bila sve samo ne to. Osnova na kojoj je počivala NDH je rasna politika, da je nacija zajednica nižih i viših rasa. Zagovornik ove teze, Ante Starčević je često naglašavao, da Srbi predstavljaju model niže rase, da njihova osnovna suština proizilazi iz samog imena, a u jednom svom djelu doslovice kaže, da su „sužanjska pasmina“! 

Stav profesora Vujadinovića je, da nijedan rat ne može biti surov kao onaj koji je prožet vjerskom netrpeljivošću. Izložba „Anatomija zaborava“ je izuzetno značajna, jer podsjeća da sadašnjost stalno traži odgovore na pitanja iz prošlih vremena i da jedna fotografija može itekako da oslika suštinu jedne ideologije. 

Otvaranju izložbe su prisustvovali Predsjednik Akademije nauka i umjetnosti Republike Srpske Rajko Kuzmanović, direktor Sekretarijata za vjere Vlade Republike Srpske Dragan Davidović, Predsjednik Upravnog odbora Udruženja logoraša Drugog svjetskog rata RS Vasilije Karan, ličnosti iz javnog i kulturnog života grada, naučni radnici. Posjetioci su imali priliku vidjeti projekciju filma„Kultura sjećanja“. Izložbu prati katalog preveden na francuski, engleski, njemački jezik, a poseban je priredjen na ruskom jeziku.

 

  • 002
  • 004
  • 005
  • 006
  • 007
  • 009
pogledano 69031 puta Zadnji put promjenjen ponedeljak, 12 oktobar 2015 21:08