• JEVREJSKI KULTURNI CENTAR "ARIE LIVNE"
    Jewish Cultural Center "Arie Livne"
  • SINAGOGA "ILONA VAJS"
    Illona Weiss Synagogue
  • MULTIMEDIJALNA SALA
    Conference room
Utorak, 18 April 2017 22:29

AMBASADOR HOLANDIJE U BOSNI I HERCEGOVINI JURRIAAN KRAAK ODRŽAO PREDAVANJE NA TEMU “GLOBALIZACIJA I JA – 39 GODINA KAO HOLANDSKI DIPLOMATA”

Autor
ocijeni
(0 glasova)

Dvanaestog aprila 2017.godine je Nj.E. Ambasador Holandije u Bosni i Hercegovini Jurriaan Kraak u Jevrejskom kulturnom centru „Arie Livne” održao predavanje pod nazivom “Globalizacija i ja - 39 godina kao holandski diplomata.” Prisustvovali su, predsjednik Jevrejske opštine Banja Luka Arie Livne, direktor JKC “Arie Livne” Djordje Mikeš, predsjednik Društva srpsko- jevrejskog prijateljstva prof. dr. Aleksandar Lazarević te zvanice iz javnog, kulturnog, političkog života grada i Republike Srpske.

EUROSKEPTICIZAM JE PRISUTAN I NEOPHODNO JE PRONAĆI ODGOVOR NA PITANJE - GDJE SU GRANICE EVROPE U POGLEDU AUTORITETA I TERITORIJALNOSTI

Jurriaan KraakAmbasador Kraak se na početku izlaganja obratio prisutnima rekavši, da će tokom izlaganja pokušati da odgovor na pitanja medju kojima su, kako je globalizacija uticala na njega lično i profesionalno, koju političku, ekonomsku, diplomatsku pozicije njegova zemlja ima u aktelnom trenutku u svijetu, a osvrnuo se i na dogadjanja iz prošlosti zemlje koju predstavlja u BiH.
“Usudjujem se reći, da smo mi Holandjani bili “globalizovani” odavno. Navešću nekoliko primjera. Baltička trgovina, odnosno 500 godina intenzivnog prometa izmedju hanzeatskih gradova Holandske Republike i regiona Baltičkog mora je obezbjedilo finansijsku osnovu za proširenje trgovine i šire. Holandjani su plovili preko pola svijeta do ostrva začina ( prema istoku do zapadne Indije), ono što je danas teritorija Indonezije i otkrili Tasmaniju, Novi Zeland i dijelove Australije. Tako smo dobili biber, cimet i karanfilić, u to vrijeme vrlo skupu robu koju su samo bogati mogli priuštiti. Tako je i nastao izraz “ skup kao biber”. Bili smo u Sjevernoj Americi, pa je New Amsterdam postao New York, a Wall Street, Bronx, Yonkers i Harlem su holandske riječi. Usput smo zamijenili New York sa Britancima za Surinam, a zamijenili smo i Manhattan za Paramaribo. Što je bio jedan od najgorih “dilova” u istoriji. Holandjani su vijekovima održavali naselja, trgovačka središta i baze podrške za naše trgovačke flote u Indiji i Cejlonu (Šri Lanka), u Brazilu, zapadnoj Africi. Južni vrh afričkog kontinenta Cape Colony je razvijen od strane holandskih doseljenika ”, predočio je amabasador istorijsku ulogu Holandije u oblasti trgovine. On je podsjetio, da je Holandska Republika, kasnije Kraljevina Nizozemska bila svjetska kolonijalna sila 350 godina zahvaljujući svojim posjedima u Indiji ( Holandski Istok) koji čine, ostrvo Java ( na kom je ambasador Kraak rodjen), Sumatra, Borneo, Celebes, da je upravljanje kolonijalnim carstvom bilo na početku multinacionalno ( VOC – Vereenigde Oostindische Compagnie ili Udružena Istočno-indijska kompanija).
Bilans dešavanja iz prošlosti je, da je danas Holandija drugi najveći izvoznik poljoprivrednih proizvoda, peti najveći izvoznik svih roba, prema svim parametrima je jedna od najotvorenijih ekonomija u svijetu, jer 1/3 BDP dolazi iz izvoza roba i usluga. Treba pomenuti korporacije, “Unilever”, “Shell”, “Philip s” te jedan, kako reče “istinski brend”, a to je “Heineken”. No, u svijetu globalnih kretanja u oblasti ekonomije, a koja su uzrokovala privredni uspon zemalja kao što su Argentina, Brazil, Čile i Meksiko, Turska te pojedinih zemalja u Aziji ( Indija, Kina, Južna Koreja, Tajvan, Malezija, Indonezija, Tajland) potrebno je i očuvati lidersku poziciju Holandije te njenu bezbjednost.
024“Ova globalna orjentacija, slogan “misliti globalno” su Holandjani prerasli tokom vijekova. Holandija je država srednje snage sa otvorenim društvom i otvorenom ekonomijom, a kao posljedica toga je činjenica, da je moja zemlja izuzetno osjetljiva u odnosu na globalna kretanja, kako pozitivna tako i negativna. Naime, zbog naše zavisnosti o izvozu će stanje globalne ekonomije uticati na nas direktno. Kao što rekoh, Nizozemska ima otvoreno društvo i otvorenu ekonomiju i zato je izuzetno podložna globalnim kretanjima koja su od uticaja za našu bezbjednost i za održivost našeg načina života. Kada je rieč o bezbjednosti, mi imamo otvorene granice. Kretanje ljudi je slobodno, a potencijalna “nus pojava” je u tome što takva sloboda olakšava pojavu terorizma, kibernetičkog kriminala i hibridne prijetnje. Na marginama Evrope postoje krhke države i neliberalane demokratije koje mogu da budu izvor nestabilnosti i direktno mogu da utiču na Nizozemsku. Nije zanemarljiva demografska eksplozija u Africi. Naime, stope nataliteta su pale gotovo svuda u Evropi, a afrički kontinent ne prati ovaj obrazac. Afrika broji 1,2 milijarde stanovništva, a 1980. godine je imala 477 miliona. Rast afričke populacije će omogućiti, da pet puta godišnje ponovo popune grad kao što je London. Klimatske promjene, ratovi i revolucije u arapskom svijetu te humanitarne krize će potaći izbjegličke tokove koji će ići ka Evropi uključujući i Holandiju “.

“Holandjani su svjesni da su igračka u globalizovanom svijetu. Kako reagovati prema tom nepromjenljivom, konstantnom faktoru? Morali smo birati izmedju neutralnosti i svrstavanja sa drugim mnogo moćnijim nacijama”, konstatacija je i istovremeno pitanje na koje je ambassador Kraak odgovorio sledeće.
“Prvo, pokušali smo da budemo neutralni i što je dobro za biznis. Da budemo prijatelji i trgovinski partner sa svima. Ovaj “recept” smo primijenili u periodu nakon Napoleona do Drugog svjetskog rata. Uspjeli smo da ostanemo neutralni u toku Prvog svjetskog rata. Medjutim, 1940. godine Hitler nije ispoštovao našu neutralnost i napao je našu zemlju, okupirao tokom pet vrlo jadnih godina. Nakon 1945. godine smo potražili spas uspostavljanjem snažnih transatlantskih odnosa sa SAD i Kanadom, a posebno u okviru NATO-a, u jačanju globalnih multirateralnih sistema poput UN-a, u podršci svjetskog pravnog poretka što je rezultiralo, da Hag postane medjunarodna pravna prijestonica svijeta. Mogu reći, da je članstvo u Evropskoj uniji bilo izuzetno profitabilno za Holandiju. Uslijedila je modernizacije poljoprivrede, tranzicija iz proizvodne na uslužno orjentisanu ekonomiju, nadogradnja naše transportne infrastrukture koja je sufinansirana iz evropskih fondova. Imamo neograničen pristup zajedničkom tržišti od 550 miliona potrošača. Sve je to potaklo naš izvozni sektor. Bili smo istinski vjernici u korisne efekte razvojne saradnje sa zemljama trećeg svijeta i Holandija je godinama bila glavni donator zemljama u razvoju. Holandske vlasti su aktivno stimulisale iseljavanje u trenutku kada je zemlja imala 11 miliona stanovnika, jer je postojao rizik od ozbiljne prenaseljenosti. Danas imamo 17 miliona u zemlji veličine 2/3 Bosne i Hercegovine i niko ne misli da je iseljavanje odgovor.”
A, kako je globalizacija uticala na g. Jurriaana Kraaka i šta je značila za njegovu karijeru kao diplomatskog predstavnika Holandije u zemljama u kojima je službovao, a i danas kada je aktivan u BiH ? Evo šta je rekao.
019“Želio bih da spomenem nekoliko globalnih trendova koji su dio fenomena ukupne globalizacije i koji su duboko uticali na mene kako u privatnom tako i u mom profesionalnom životu. Prije manje od tri sedmice, 25. marta je proteklo 60 godina od kada je potpisan Rimski ugovor. Evropski eksperiment je bio dio mog života. Trebalo je zaustaviti ratove. Primjera radi, Francuska i Njemačka su se hvatale za vratove 150 godina. Jedan od odgovora je bio, da proizvodnja uglja i čelika, a time i nacionalne tvornice oružja budu pod evropskom kontrolom. Francusko-njemačko pomirenje je bilo jedan od najvećih uspjeha price druge polovine 20. vijeka. Ideal “ Evropa cijela i slobodna” i dalje vidim kao vrlo motivirajući koncept. Imao sam privilegiju da radim u stalnom predstavništvu Holandije u Evropskoj zajednici, a kasnije u Evropskoj uniji. Radilo se na realizaciji programa pomoći EU kada je riječ o novim demokratijama istočne i centralne Evrpe. Kasnije smo pristupili rješavanju pitanja koja se odnose na proširenje Evropske unije. Bio sam dovoljno star da zapamtim madjarske izbjeglice u mom vrtiću. Kao dječak, živeći u blizini američke vazdušne baze, izmedju 1953. godine i 1964. godine, znao sam da prepoznam sve avione, američke, britanske i holandske. Tokom kubanske raketne krize 1961. godine vidio sam čudne i različite avione i znao bih odmah, da se nešto dogadja u svijetu što nije dobro. Isto tako se sjećam odraslih kada su pričali o najtežim nukleranim bombama, hidrogenskoj bombi, zračenju. Sjećam se kada sam kao student stopirao kroz zemlje istočne Evrope, zemlje Varšavskog pakta, zemlje “naših neprijatelja”, pa, sam saznao, da “neprijatelj” nije bio tako monolitičan i zastrašujući kao što nam je bilo objašnjeno”.
Prva godina službovanja u Ministarstvu inostranih poslova Holandije, odradjivanje pripravničkog staža u holandskoj ambasadi u istočnom Berlinu je bilo, kaže, vrlo poučno iskustvo. Što je takodje jedan od momenata globalizacije koji je ostavio trag u životu i radu ambasadora Kraaka.
“Posmatrao sam komunizam, istočno-njemačku varijantu izbliza u njegovom licemjerju. Prisustvovao sam izvodjenju Pučinijeve opera “ Turandot”. Pravi pamuk, prava vuna, prava svila i koža na sceni. Za publiku, 200% akrilna odjeća i plastične cipele. Upoznao sam članove vrlo povlaštene nomenklature. Službenici DDR koji su vozili “golfove” I “volvo”, živjeli u prostranim apartmanima u Berlinu i provodili vikende u svojim “daćama” ( ruska vikendica) na jezerima, sjeverno od grada. Putovali su po svijetu kao članovi DDR, meksičkog ili indijskog udruženja prijateljstva i žalili se na ugnjetavanje i eksploataciju radničke klase u mojoj zemlji. Kao što sam rekao, vrlo poučno i informativno.”
Pad Berlinskog zida je, prema riječima ambasadora, bio istorijska prilika. U tim godinama je Ministarstvo inostranih poslova Nizozemske bilo vrlo aktivno u oblasti kontrole naoružanja, smanjenja naoružanja i razoružanja.
002“Ovo je fenomenalna priča o uspjehu koja nije baš poznata široj publici. Moje kolege su bili prethodnici u oslobadjanju od bombi, a o čemu su moji roditelji pričali 60-ih godina, i na pronalaženju načina da se riješimo ogromnog viška konvencionalnog, nuklearnog, hemijskog, biološkog arsenala. Izmedju 1995. godine i 1999. godine sam postavljen u Predstavništvo Holandije pri NATO u Briselu. Ruski jezik je postao radni jezik u nekim forumima u NATO. Bilo je čak ruskog jezika u kabini “Joseph Luns Auditorium”, sobi nazvanoj po poznatom ratniku iz doba hladnog rata koji je iz Holandije. Siguran sam da bi se stari Joseph okrenuo u grobu da je znao šta se dešava. Učestvovao sam u radnim grupama sa Ukrajincima, Česima, Poljacima, Rumunima i Bugarima i žiteljima iz bivše istočne Njemačke. To me i dalje motiviše da saradjujem sa našim bivšim “neprijateljima”. I sve to u sjedištu NATO-a gdje su ne tako davno održavani sastanci desetina radnih grupa tokom kojih su predstavnici zemalja članica Sjevernoatlantskog saveza razgovarali o načinima da bombarduju, spale, ozrače, fragmentiraju “neprijatelje”. To se nije dogodilo. Bio sam ponosan što sam učestvovao u tom procesu.
Posthladnoratovske godine su bile najbolje godine za medjunarodnu diplomatiju. Delerov plan za jedinstveno evropsko tržište paralelno sa ekonomskom ekspanzijom u Evropi su rezuzltirali jedinstvenom valutom. “ U tim godinama je sve izgledalo moguće”, konstatacija je ambasadora.
“U spoljnoj politici je Holandija postala pionir kada je riječ o efektivnoj, mješovitoj odbrani, diplomatiji i razvoju. Znam, ljudi se na ovim prostorima neće složiti. Ovaj period oni posmatraju iz različitih uglova. Ratovi u bivšoj Jugoslaviji su pokazali slabe tačke novog svjetskog poretka. Naročito kada je riječ o efikasnosti multirateralnih intervencija u kriznim situacijama. Nizozemska je takodje bila obilježena nakon učešća u srebreničkoj tragediji. Moja zemlja je u medjuvremenu izgubila naivnost, naučila je gorke lekcije kada je riječ o novom svjetskom poretku i tokom svog učešća u misiji u Afganistanu i Iraku je bila pažljivija i vise na oprezu. “
Ambasador Kraaak je na kraju predavanja predočio još jedan momenat koji se tiče globalizacije i koji je uticao na njega. Riječ je o globalnoj finansijskoj krizi, euroskepticizmu i populizmu.
004“Ponosan sam što mogu da kažem, da se nakon osam teških godina koje su bile prožete smanjenjem budzeta i broja zaposlenih holandska ekonomija oporavlja. Naša ekonomska aktivnost jača, stopa nezaposlenosti je u padu. Kao što znate, ništa nas vise ne oduševljava nego kada “tučemo” Nijemce, prije svega u fudbalu. Iako se to rijetko dogadja, ali naša ekonomija je sada bolja od njihove. Euroskepticizam je prisutan i mi moramo nači odgovor na pitanje, gdje Evropa završava, kako u pogledu autoriteta tako i kada je riječ o teritoriji. Vidim snažnu vezu sa populizmom koji nije samo emocionalni momenat već je zasnovan i na racionalnim odlukama i racionalnom razmatranju. Djelimično, populizam je izraz istinske zabrinutosti racionalnih ljudi o njihovom identitetu i njihovoj kulturi. Sve navedeno je razlog, zašto moramo da razmišljamo o konačnosti Evrope. O tome, koliko novih članica EU može da ima? Da li su potrebne neprobojne spoljne granice kako bi se sačuvala podrška naroda ? Politika je ta koja treba da obezbijedi racionalna odgovor. U svakom slučaju, nastaće jedna drugačija Evropa. Naprosto tako mora da bude kako bi se održao “evropski eksperiment”, taj jedinstveni projekat koji je tako dugo bio moj pratilac “.
Ukazao je i na značaj praćenja klimatskih promjena i suprostavljanje negativnim efektima zagrijavanja Zemlje smatra velikim izazovom. Predočio je, da je Nizozemska direktno pogodjena ovim globalnim fenomenom, jer, kako reče, kada se sleti na aerodrom u Amsterdamu onda se putnik nadje 21 metar ispod nivoa mora. “ Želio bih da ovu veliku promjenu u prirodi ostavim novoj generaciji diplomata i “globalnih gradjana”, da o njoj vode rasprave koje će dati najbolja rješenja.”

  • 001
  • 002
  • 003
  • 004
  • 005
  • 006
  • 007
  • 008
  • 009
  • 010
  • 011
  • 012
  • 013
  • 014
  • 015
  • 016
  • 017
  • 018
  • 019
  • 020
  • 021
  • 022
  • 023
  • 024
  • 025
  • 026
  • 027
  • 028
  • 029
  • 030
  • 031
  • 032
  • 033
  • 034
  • 035
pogledano 1421 puta Zadnji put promjenjen Utorak, 04 Juli 2017 13:28