• SINAGOGA "ILONA VAJS"
    Illona Weiss Synagogue
  • MULTIMEDIJALNA SALA
    Conference room
  • JEVREJSKI KULTURNI CENTAR "ARIE LIVNE"
    Jewish Cultural Center "Arie Livne"
petak, 22 april 2016 06:57

SREĆAN PESAH!

Autor
ocijeni
(0 glasova)

PESAH-SIMBOL OSLOBODJENJA, LIČNE I NACIONALNE SLOBODE, POBJEDE NAD ROPSTVOM, SIMBOL PRAVA NA SLOBODU I DOSTOJANSTVEN ŽIVOT U MIRU

SREĆAN PESAH - HAG PESAH SAMEAH!

PesahJevrejski praznik Pesah se praznuje u znak sjećanja na oslobadjanje Jevreja iz Misirskog ropstva ( hebr. Micrajim-Egipat). U hebrejskom jeziku se Pesah još naziva : Hag ha-macot (praznik beskvasnih hljebova, prijesnih hljebova), jer je u vrijeme praznika izričito zabranjeno jelo sa kvascem, pa čak i posjedovanje bilo čega kvasnog. Naziva se još i Z’man Herutenu (praznik naše slobode) i Hag Ha’aviv (praznik proljeća) zato što uvijek pada u proljeće (hebr. Aviv-proljeće). Po jevrejskom lunarnom kalendaru praznik počinje 15. , a završava 22. nisana. On je jedan od tri hodočasna praznika kada svi Jevreji, koji imaju mogućnost, hodočaste u Jerusalem. U vrijeme postojanja Hrama je svaki punoljetan muškarac bio obavezan doći u Sveti grad.

TRADICIJA I OBIČAJI VEZANI ZA PESAH
Pripreme za praznik – pospremanje kuće, pripremanje „macota“

Happy PassoverSastojale su se od detaljnog proljetnog spremanja kuće, pranja i čišćenja svih prostorija, od podruma do tavana, da bi se iz kuće otklonili i najmanji tragovi kvasne hrane. Uoči praznika domaćin obavlja poslednju provjeru čistoće. To je obred sakupljanja ostataka kvasne hrane, tzv. „hameca“. Nakon povratka sa večernje molitve, domaćin uzima perušku i papirni fišek i kreće u obilazak svih prostorija kuće. Prate ga domaćica sa svijećom i djeca za koju je ovaj običaj svojevrsna zabava. Pošto je kuća ranije očišćena i sav“ hamec“ uklonjen, a da bi se propisani obred obavio, domaćica ostavlja na vidna mjesta komadiće hljeba, a domaćin ih pronalazi i peruškom ubacuje u papirni fišek. Običaj je da se pronadjeni „hamec“ spaljuje sledećeg jutra bacanjem u peć ili javnim spaljivanjem na vatri koja se ložila u dvorištu škole ili sinagoge.
Talmud propisuje da se u toku Pesaha ne smije posjedovati ništa okarakterisano kao „hamec“.
Prije početka praznika, važno mjesto zauzima spravljanje „macota“. Kupovina gotovog „macota“ je novina modernog vremena i kasnije je ušla u široku upotrebu. On se od davnih vremena pravio ručno, pa mnogi vjerski autoriteti i danas smatraju da je takav „macot“ čist ( kaser le Pesah). Pravi se od pšeničnog brašna i vode, bez drugih sastojaka. Najprikladnija i najčistija za prve dvije večeri praznika je tzv. „maca semura“ ili „smire maces“. To je „macot“ pravljen od pšenice nadgledane od trenutka žetve do upotrebe. Upotrebljavao se i običan „macot“ pravljen od pšenice nadgledane od momenta mljevenja, ali se on jeo u toku ostalih dana praznika, jer se smatralo da je njegova ritualna čistoća nešto niža.
Propisi u vezi sa brasnom od kojeg ce se praviti “macot” veoma su strogi.
Ono se nije moglo kupovati u bilo kojoj trgovini, vec samo u onim koje su
se za to specijalizovane. Spravljanje “macota” je ženski posao i one su to obavljale ili u svojim kućama ili su se udruživale i mijesile u nekoj zakupljenoj pekari. Pećnice u takvim pekarama su morale biti dobro očišćene kako bi se eliminisali tragovi kvasnog.

Seder veče

seder plateSlavlje započinje prije prvog dana praznika (Erev Hag) večerom koja se zove Seder veče. Seder na hebrejskom znači red, a Seder večera je praznična, obredna večera na kojoj se molitve, čitanje Hagade i svi drugi običaji obavljaju po strogo utvrdjenom redu. I hrana se servira na „ kearat seder“- velikom tanjiru na kojem je postavljeno sve što je potrebno za jelo tokom večere.
Pashalno veče je veče kojim počinje Pesah nakon službe u sinagogi. Porodica se okuplja za stolom i tada počinje obred koji se zove „pashalni seder“. Pashalna večera ima svoj odredjeni tok, pa se u tu svrhu koriste i knjižice sa opisom kako ta večera mora teći. U našim krajevima je naročito poznata stara „Sarajevska Hagada“. Na tanjiru za seder se nalaze: pečena jagnjeća kost ( simbolizuje hramsku žrtvu), jaje ( simbol žalosti za Hramom), maror ( gorko bilje koje simbolizuje gorčinu ropstva), haroset ( mješavina jabuka, groždjica, badema, datula, začina i vina - simbol je gradjevinskog materijala kojim su Jevreji gradili u Egiptu), karpas (peršun, celer, drugo zeleno bilje koje simbolizuje proljeće). Na stolu se nalaze još 3 komada beskvasnog hljeba (maca, maces), 2 porcije za subotu (Šabat) - za „lehem hljeb“ koji simbolizuje ropsku porciju koju su Jevreji svakodnevno nosili dok su radili u ropstvu. Tu su četiri čaše koje simbolizuju četiri načina na koje je Bog spasio Jevreje iz egipatskog ropstva i peta čaša koja se zove Elijahuova čaša. Naime, za trpezom se uvijek ostavlja po jedno prazno mjesto i jedna čaša vina za proroka Eliju, jer postoji vjerovanje, da će se prorok Elija vratiti kao vjesnik dolaska Mojsije. Takodje je običaj da se za vrijeme večere ostavljaju otvorena vrata od kuće, kao znak dobrodošlice svakom dobronamjernom putniku – namjerniku. Seder počinje domaćinovim pozivom siromašnima da dodju i sa njima podijele sve što je na trpzi.

Čitanje Hagade

hagadahČitanje Hagade je osnovni dio Sedera. Hagada opisuje dogadjaj koji se odnosi na praznik, hronološki iznoseći istoriju dolaska jevrejskih plemena u Misir, njihovo oslobadjanje iz ropstva i objašnjava svrhu pashalne žrtve za vrijeme Drugog hrama. Ona govori o upotrebi beskvasnog hljeba (macesa), gorkih trava (maror) i ostalog jela koje se nalazi na trpezi. U njoj su sadržani odlomci iz Biblije, Midraša, stare legende i anegdote, molitve i pjesme zahvalnice, a završava se popularnom pjesmom „ Had gadja“. Kod Sefarada se praznik čestita ( Buen moed –dobar praznik) i Lešana habaa bi Jerušalajim (dogodine u Jerusalemu). Kod Aškeneza se čestita ( Hag sameah vekašer – radostan i košer praznik).
Hagada je jevrejska obredna knjiga, kodeks koja sadrži biblijske priče, molitve, psalme vezane za praznik Pesah (Pashu). Sarajevska Hagada, pisana na finom pergamentu, predstavlja najstariji i najraskošniji primjer ove vrste kodeksa i djelo je španske, iluminatorske umjetnosti XIV vijeka sa očiglednim uticajem tadašnje francuske i italijanske savremene slikarske umjetnosti.

Po čemu je ova noć drugačija od ostalih ( hebr. Ma ništana ha layla ha ze)?

passoverJedan od zanimljivih trenutaka Pashalne večeri je onaj kada najmladji član porodice postavlja pitanja : Ma ništana ha layla ha ze ( Po čemu je ova noć drugačija od ostalih)? Na šta otac porodice odgovara, „Bili smo robovi faraonovi u Egiptu, ali Gospodin naš Bog izveo nas je odande snažnom rukom i ispruženom mišicom. I da Sveti, blagoslovljen budi, nije izveo naše očeve iz Egipta mi bismo i naša djeca i djeca naše djece još uvijek bili robovi faraonovi u Egiptu. Stoga je naša dužnost zahvaljivati, hvaliti, pohvaljivati, slaviti, uzvisivati, častiti, blagosiljati... Onoga koji je sva ova čudesa učinio za naše očeve i za nas. On nas je izveo iz ropstva na slobodu, iz žalosti u radost, iz tugovanja u proslavu, iz tame na veliko svjetlo i iz sužanjstva u spasenje. Stoga zapjevajmo pred Njim ovu pjesmu, Aleluja! „
Večera se nastavlja do kasno u noć, slijedi blagoslov nad macot i nakon toga se jede „maror s haroset“ te jaje umočeno u slanu vodu ( simbolizuje ropske suze). Potom slijedi „afikoman“ (maca –desert), treća čaša vina te blagoslov nakon jela. Nakon blagoslova slijedi Halel (Psalmi 113-118) koji se recituju, pjevaju uz 4.čašu vina.

pogledano 32514 puta Zadnji put promjenjen petak, 22 april 2016 07:29